امروز كه در اينترنت و از سر بيكاري و بي حوصلگي گشت و گذاري داشتم، به مطلبي در باره راور و خصوصا قالي اين شهر برخورد كردم. اگر چه نگارنده مطلب نه راور را به طور كامل مي شناخته و نه از نحوه تهيه قالي و مواد بكار رفته در آن اطلاع و آگاهي داشته است، اما جاي بسي خوشحالي است كه شهري در دل كوير تفديده نيز توانسته نظر افرادي را به خود جلب كند. معمولا همه افراد به دنبال مناطق خوش‌ آب و هوا هستند و كمتر كسي پيدا مي شود كه كوير را براي مسافرت انتخاب كند. اينكه اين شخص محترم اين منطقه را براي بازديد انتخاب نموده و به ديگران هم تجويز كرده است هم جاي شگفتي دارد . هم مايه خوشحالي است. مطالبي كه در ذيل مي‌آيد عينا از پورتال‌ مركزملي فرش ايران و سايت روزنامه اعتماد انتخاب شده است.

     اگر فرصتي دست داد انشاالله در آينده در باره صنعت فرش و ساير صنايع دستي راور بطور مفصل تر برايتان خواهم نوشت.   

 

    آن روز كه آدم ابوالبشر قدم به دنياي خاكي گذاشت نخستين چيزي كه پيش پايش گذاشته شد «راه» بود تا قدمي بردارد و گندمي بكارد و هيزمي بياورد و پناهي بيابد. اين در «سرانديب» بخشي از هند قديم كه اكنون جدا شده و محل فرود حضرت آدم از بهشت به زمين است. كه نان و آب به حد وفور از در و ديوار بر آدم مي باريد. ما مي دانيم كه زندگي كردن در هند هنر نيست. هنر ادامه زندگي در كوير است و كوير به راه زنده است. در هند مرگ هنر است و در كوير زندگي هنر است. در زمين هاي جنوب خراسان و شرق كرمان و تمام سيستان و بلوچستان براي نجات از آوارگي و رسيدن به مدنيت، راه، نخستين و مهم ترين عامل بوده و…

    دكتر محمدابراهيم باستاني پاريزي استاد تاريخ برگرفته از مقاله هنر زندگي در كوير
    

        سفر به استان كرمان به معناي ديدن حمام گنجعلي خان و چايخانه سنتي وكيل نيست. حتي منظورمان شهر تاريخي بم با ارگ دوباره در حال تولدش نيست. هرچند نمي توان وارد استان كرمان شد و همه شكوه معماري و تاريخي اين شهر را به تماشا ننشست. در ميان همه جاذبه ها، ماهان جاي ديگري است، براي سير تماشا كردن و رهايي از همه درگيري هاي ذهني زندگي. استان كرمان يعني آسمان پرستاره اش در جاده هاي بلند و پرنفس به سوي تجربه كردن كوير و سكوت و آرامش. «راور» يكي از اين شهر هاي تازه و بكر است كه مي توانيد در تعطيلات نوروز يا هر وقت ديگري كشفش كنيد. مي گويند راور شهر كاروانسراها و سرزمين هنر و محل تولد مشهور ترين قالي هاي كرمان است كه بازار جهاني را در دست خود دارد.

    اگر براي تعطيلات نوروز استان كرمان را انتخاب كرديد خيالتان آسوده باشد كه نوروز را با روزهايي بهاري سپري خواهيد كرد اما شب سرد و تيز كوير را فراموش نكنيد كه سرماي شبانه اش با آسمان پرستاره اش فراموش نشدني است. در اين استان پهناور و تماشايي در كنار همه شهرهاي تاريخي اش همچون بم و جيرفت و سيرجان و زرند و شهر بابك مي خواهيم «راور» را براي بازديد به شما پيشنهاد دهيم. راور در ميانه راه استان يزد و كرمان است و مسافران عازم مشهد مقدس از كنار اين شهر كوچك اما ديدني مي گذرند.

    شهر كويري راور مامن طبيعت گردان و كويردوستان است. راور در مسير ارتباطي كرمان به خراسان جنوبي است. اصلي ترين جاده راور همان است كه كرمان را به اين شهرستان وصل مي كند. اين جاده به طول 140 كيلومتر و آسفالت آن درجه 3 است. اين جاده در «چترود» به جاده اصلي و درجه يك كرمان - زرند متصل مي شود و فاصله آن تا كرمان 36 كيلومتر است.

    بازار راور از مكان هاي قديمي اين شهر است كه روايت هايي مبني بر قدمت 900 ساله براي آن شنيده مي شود. اما اولين قسمت بازار فعلي نزديك به 180 سال قبل ساخته شده است. تماشاي كاروانسراي حوض پنج را از دست ندهيد كه از منظر معماري قابل توجه است. شايد بد نباشد چاي خود را در مسير 30 كيلومتري جاده قديم راور - كرمان و در اتاق هاي اين كاروانسرا ميل كنيد. كاروانسراهاي قديمي در اين منطقه بسيار است. همانطور كه يخدان و آب انبارهاي بسياري در اين منطقه ديده مي شود. قلعه قهقهه در سه كيلومتري شرق راور كه برخي معتقدند مربوط به قبل از ميلاد مسيح است و قلعه گوجهر (كوهجهر) از قلعه هاي تاريخي و تماشايي اين منطقه است. مي گويند اهالي روستاي گوجهر هنوز در اين قلعه اتاق هايي را در مالكيت خود دارند كه در گذشته هنگام حمله دشمن در آن پناه مي گرفتند و در حال حاضر از آن به عنوان انبار استفاده مي كنند. آسياب هاي آبي راور هم كه فراوانند تا آنجا كه شايد بتوان به راور نام «شهر آسياب هاي آبي» را هم نهاد.
      در ميان همه آثار و ابنيه تاريخي راور كه درصد بسياري از آن تخريب شده در دل كوير سوزان منطقه، مجموعه بسيار ارزشمندي از طبيعت وجود دارد كه باورنكردني است. هرچند همه كساني كه باغ شازده و باغ ماهان را در نزديكي شهر كرمان ديده باشند باور مي كنند طبيعت سبز در دل كوير يعني چه. مجموعه سروهاي «طرز» يك از شاهكارهاي طبيعت است. عمر اين سرو ها را بيش از هزار سال دانسته اند. يكي از اين سروها كه سال ها قبل خشك شده عمري سه هزار ساله داشته و ارتفاع آن به 37 متر مي رسد. حدود 180 سال قبل لطفعلي خان رشيدي حاكم و مامور ماليات سر آن را بريده و بساط خويش را سر آن پهن مي كرده، طرز را بايد روستاي سروهاي كهن ناميد زيرا وجود 47 اصله سرو كهن كه همگي از سلامت برخوردارند اين روستا را از اين جهت شاخص كرده است. شال بافي، كرباس بافي، گليم بافي و پتوبافي، سفره بافي و قالي راور از جمله صنايع دستي اين منطقه است كه اجازه نمي دهد شما دست خالي از آن شهر برگرديد.

 

قالي‌هاي راور

قديمي‌ترين نوع قالي كرمان به «قالي راور» مشهور است كه تاريخچه بافت آن به سال 1866 ميلادي برمي‌گردد.

راور شهري كوچك در حاشيه كوير لوت با توليداتي نه‌چندان زياد ولي بسيار حائز اهميت از نظر كيفيت است و قالي آن در بازارهاي داخل و خارج از شهرت بي‌مانندي برخوردار است، به‌طوري كه قالي‌هاي مرغوب و استثنايي كرمان را به نام «قالي راور» مي‌شناسند.

به غير از راور و شهرهاي رفسنجان و ماهان كه در آن‌ها قالي‌هايي برابر با الگوهاي بافت كرمان در سبك طرح‌هاي گلدار بافته مي‌شود، در ساير شهرهاي اين استان از جمله سيرجان، شهر بابك، زرند و بردسير نيز قاليبافي به شكل ديگري انجام مي‌شود. در تمامي اين مناطق از پشم مرغوب براي بافت قالي‌هاي درجه يك استفاده مي‌شود و تار و پود تمامي توليدات از نخ پنبه‌اي است اين قالي‌ها عموماً دو پوده بافته مي‌شوند و فقط در منطقه راور قالي‌هاي بسيار مرغوب سه‌پوده توليد مي‌شود.

از مهم‌ترين رنگ‌هاي مورداستفاده در قالي كرمان مي‌توان به رنگ‌هاي لاكي سير و روشن، بِژ، عنابي، مِسي، آبي سير و روشن، سُرمه‌اي، صورتي و سبز سير و روشن اشاره كرد و به‌طور متوسط در هر قالي بين 15 تا 30 رنگ به كار مي‌رود.